Сораў жуўаплар

Ўа алайкум ассалам. Аллаҳ тааланың Алийм деген сыпаты бар. Буның мәниси, Аллаҳ таала ҳәмме нәрсени билиўши, дегени. Аллаҳ таала инсаниятты да оннан басқа нәрселерди де, дүньяда не болса ҳәмме нәрсени билиўши. Инсан жаратылмастан алдын ол инсанның қандай болыўы, қандай жасаўы, қандай өлиўи, жәннетке ямаса дозаққа кириўи, булардың ҳәммесин Аллаҳ таала биледи. Сол билгенине көре Лаўҳул Маҳфузда жазып қойды. Усыны тәғдир, деймиз. Егер бендениң келешекте не ислеўин Аллаҳ таала билмейди дейтуғын болсақ, онда Аллаҳ таалаға кемшиликти нысбат берип қойған боламыз. Бул қәте гәп болады. Аллаҳ таала ҳәмме нәрсени алдыннан биледи ҳәм ҳәмме нәрсениң тәғдирин өлшеп қойыпты.

Ўа алайкум ассалам. Қәбирстанларды зыярат етип жүриўши ҳаялларға нәлет болсын, деген ҳәдис бар. Бундай делиниўиниң тийкарғы себеби, әдетте ҳаяллар қәбирстанларда шәриятымызға кери ислерди ислеп жүриўи. Қәбирстан зыяратынан гөзленген тийкарғы мақсет ақыретти еслеў. Айырым уламалар ақыретти еслеў мақсетинде ҳаяллардың барыўы жайыз, деген.

2. Ғусыл етиўи лазым. Кеселлик себепли келген жағдайларда, яғный күш пенен шықпаған жағдайда ғусыл шәрт болмайды.

Ўа алайкум ассалам. Өсим менен берилген нәрсе мусылманшылықта дурыс емес, ҳарам болады.

Ўа алайкум ассалам.

Жатардан алдын әлбетте Ихлас, Фалақ ҳәм Нас сүрелерин оқып өзиңизге дем салып жатың. Бул сүннет әмел.

Мешитти көриў, ибадат етип атырған болыў тек ғана жақсылық болады.

Ўа алайкум ассалам.

Спирт түрли нәрселерден алынады.

1-жүзим, ҳурма, бийдай ҳәм пал. Олардан таярланған мәс етиўши ишимликлер анық ҳарам болып, оларды бир нәрсеге дәри сыпатында пайдаланыў да дурыс емес.

2-жүзим ҳәм хурмадан таярланған. Бул да ҳарам болады. Булар араласқан емлеў усылы да дурыс болмайды. Оны ишиў ҳарам.

Жүдә мәжбүр жағдайда емлеп атырған адам кесел адамға “Буннан басқа еми жоқ” десе, зәрүрлик муғдарынша усы спирт қосылған дәриден ишсе болады. “Ниҳая” китабында айтылыўынша: “Ҳарам нәрсе менен емлениў, онда шыпа бар екени анық ҳәм оннан басқа еми жоқ болған ҳалда жайыз болады”, делинген.

3-жүзим ҳәм хурмадан басқа нәрселерден таярланған спирт, мысалы, бийдай ҳәм пал. Әбиў Ҳанифа ҳәм Әбиў Юсуф роҳимаҳумаллоҳлар нәздинде бундай спирттен пайдаланса болады. Мәс болыў мақсетинде ишиў жайыз емес, бирақ емлениў мақсетинде қолланса болады. Имам Муҳаммад нәздинде бул да нажас есапланады. Пәтўа имам Муҳаммадтың сөзине берилген. Фиқҳтағы улыўмалық балўа ҳүкимине көре, спирт араластырылған дәрилерди мәс етиў мақсетинде емес, ал емлениў мақсетинде пайдаланса болады. Ўаллаҳу аълам!

Ўа алайкум ассалам.

Кептер бағыў жайыз, бирақ ибадатларды қылыўда итибарсызлыққа алып бармаўы лазым. Тек ғана кептерди емес, басқа жанзатларды бир жерге қамап баққаннан кейин әлбетте, оларға жуўапкер болады, оларға ўақтында азығын бериўи шәрт. Аш қалдырып кетиў гүнакарлыққа алып барады.

Ўа алайкум ассалам.

Анас разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи:

«Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўасаллам хамр(арақ) бойынша он адамды нәлетледи: оны сығып таярлаўшы, оны таярлаўға буйырыўшы, оны ишиўши, оны көтерип тасыўшы, көтерип жүриўши, қуйып бериўшини, сатыўшыны, оның пулын жеўшини, сатып алыўшыны ҳәм сатып алып әкелип бериўшини». Усы ислер менен шуғылланыў дурыс болмайды. Бул ислер менен шуғылланыў берекет те алып келмейди.


Ўа алайкум ассалам. Қаза оразаны тутыў ушын күйеўиниң руқсаты керек емес. Төсекке шақырғанда ораза екенин айтыў керек. Шәрияттың ҳүкими усындай. Бирақ, шаңарақтағы жағдайларды, турмыслық жағдайларды есапқа алып, қаза оразаларды күйеўине де, өзине де, балаларына да қолайсыз болмаған күнлери тутқан мақул.

Soraw beriw

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты