Шәриятымызда мәс қылыўшы ишимлик ишиўдиӊ ҳүкими

Хамр (барлық түрдеги мәс қылыўшы ишимликлер) ишиў Қураны кәрийм ҳәм ҳәдиси шәрийфте келген дәлиллер ҳәм үмметтиӊ ижмасы менен ҳарам есапланады. Ислам тарийхына нәзер таслайтуғын болсақ, арақтыӊ ҳарам болыўы басқышпа-басқыш болғанын көриўимиз мүмкин. Себеби, араблар ол дәўирде араққа пүткиллей берилген еди. Бир нәрсеге ҳәдден тыс берилген қәўимди бирден сол нәрседен толығы менен қайтарыў, олардыӊ жан баўырын суўырып алған сыяқлы болар еди. Соныӊ менен бирге, бундай ҳүкимди көтериўи де қыйын кешер еди. Сол себептен, Аллаҳ тааланың арақ ҳаққындағы биринши аяты төмендегише болды:

«Сеннен хамр (мәс қылыўшы ишимликлер) ҳәм қумар ҳаққында сорайды. Сен: «Екеўинде үлкен гүна ҳәм адамлар ушын (айырым) пайдалар бар. Екеўиниң гүналары пайдасынан үлкен», – деп айт» («Бақара» сүреси, 219-аят).

Бул аят нәзил болғаннан соӊ инсанлардан бир топары арақ ишиўден тыйылды. Себеби, онда үлкен гүна бар екенин билди. Қалған бир топар инсанлар ишиўде даўам етти ҳәм: «Бизлер оныӊ пайдалы тәрепин алып, гүна тәрепин тәрк етемиз», – деди. Кейин Аллаҳ тааланыӊ екинши аяты нәзил болды.

«Ҳәй ийман келтиргенлер! Айтып атырған гәплериңизди аңламағаныңызша мәс ҳалыңызда намазға жақынласпаң!» («Ниса» сүреси, 43-аят).

Бул аяттан кейин инсанлардыӊ көпшилик бөлеги мәскүнемликтен тыйылды. Қалған бөлеги намаздан басқа ўақытта ишиўди даўам еттирди. Соӊ Аллаҳ тааланыӊ үшинши аяты нәзил болды.

«Ҳәй ийман келтиргенлер! Әлбетте, хамр (мәс қылыўшы ишимликлер), қумар, бутлар ҳәм (пал ашатуғын) шөплер – шайтанның исинен болған ипласлық. Солай екен, оннан шетлениң. Қәнекей, утысқа ериссеңиз. Әлбетте, шайтан хамр (мәс қылыўшы ишимликлер) ҳәм қумар арқалы араларыңызға душпанлық ҳәм жек көриўшиликти ҳәм де сизлерди Аллаҳтың зикринен ҳәм намаздан тосыўды қәлейди. Солай екен, енди (арақ ишиўден) тоқтаўшы боларсыз? («Маида» сүреси, 9091-аятлар).

Усы аятлар менен хамр (мәс қылыўшы ишимлик) ҳижрий үшинши жылы Мадина қаласында пүткиллей ҳарам қылынды. Ҳәттеки, айрым саҳабалар Аллаҳ таала ҳеш бир нәрсени арақ сыяқлы қатаӊ түрде қайтармады, деген екен. Ҳақыйқатында да, усы аятқа итибар беретуғын болсақ, Аллаҳ таала қайтарған нәрселериниӊ ишинде мәс қылыўшы нәрсени биринши орынға қойған. Соӊ оны бәрше жаманлықларды жетеклеп келиўши шайтанныӊ исинен екенин кейин иплас нәрсе есапланатуғынын ҳәм бутларға ибадат қылыў сыяқлы нәрсеге теӊлестрилди. Даўамында оннан сақланыўға буйырды ҳәм оннан тыйылыўды утысқа ерисиўге теӊеди. Оны ишиў менен инсанлар арасында урыс-жәнжел, душпаншылық келип шығыўын ҳәм берекет кетиўин ескертти.

Ҳәдиси шәрийфлердеги мәс қылыўшы ишимликтиң ҳарам екени ҳаққынағы дәлиллерге келетуғын болсақ, олар жүдә көп. Солардан айрымларын көрип өтетуғын болсақ, Пайғамбар алайҳиссалам ҳәдислериниӊ биринде: «Зинакар зина қылып атырған ўақытта ол мөмин ҳалында болмайды. Мәскүнем арақ ишип атырған ўақытта ол мөмин ҳалында болмайды. Уры урлық ислеп атырған ўақытта ол мөмин ҳалында болмайды», – деди. Яғный қәлбинде ҳақыйқый ийманы бар мөмин бундай иске қол урмайды, ал ийманы күшсиз, Аллаҳтыӊ қайтарғанларына итибарсыз қарайтуғын мөминлерден жүз береди, дегени.

Және бир ҳәдиси шәрийфте Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Арақ жети көриниске көре нәлетленеди. Олар: оныӊ өзи, сығыўшысы, сықтырыўшысы, сатыўшысы, саттырыўшысы, көтериўшиси, басқаға көтерткизиўшиси, пулынан жеўшиси, ишиўшиси ҳәм қуйып бериўшиси», – деди.

Соныӊ менен бирге, шәриятта мәс қылыўшы ишимлик ишкен адамға қырық қамшы урыў белгилеп қойылған. Егер ол усы қырық қамшыдан кейин және ишип қойса, Умар разыяллаҳу анҳудыӊ буйрығына көре, сексен қамшы урылған. Кимдур мәс қылатуғын дәрежеде ишсе де, басқасы мәс қылмайтуғын дәрежеде ишсе де жазасы ҳәм гүнасы бирдей есапланады. Себеби, оныӊ азы да, көби де ҳарам. Аллаҳ тааладан жәмийетимизди бундай жаман иллеттен узақ етиўин сорап қаламыз.

Садыков Абдумумин, Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Беруний орта арнаўлы ислам билим журты оқытыўшысы.
  • 142 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты