Басқа дин ўǝкиллери менен аўыз биршиликте жасаў: тǝжирийбе ҳǝм машқалалар

Ѳзге дин ўәкилинен болған бир пуқара ѳзи менен бир мусылман шахс ортасында жүзеге келген келиспеўшиликтен мусылманлар судына шағым менен шықса ҳақыйқат ол тәрепте болса қазы ҳеш бир екиленбестен басқа дин ўәкилиниң пайдасына ҳүким шығаратуғын еди. Бул сыяқлы таң қаларлық ўақыяларға тарийхымыз кѳп гуўа болған. Нәтийжеде басқа дин ўәкиллериниң айрымлары мусылманшылықты қабыл еткен, қәлегенлери ѳз дининде қалса да емин-еркин ѳмир кеширген. Мусылманлар тәрепинен оларға ҳеш қандай зулымлық ҳәм жаўызлықты ҳǝрекетлери ҳǝм оларды абыройсызландырыўға улыўма жол қойылмаған.

Имам Аҳмадтың «Муснад»ында Әбиў Умамадан тѳмендеги ҳәдис рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам»: «Мен Аллаҳ тааланы жалғыз деп билген минез қулқы жоқары дәрежеде, кең пейил болған дин менен жиберилдим», деген еди. Қураны кәриймнен дәлиллер Китап ҳәм сүннетте бул мәселеге тийисли және кѳплеп дәлиллер бар, айтып ѳтетуғын болсақ: «Динде мәжбүрлеў жоқ. Ҳақыйқатында да, туўры жол қәте жолдан ажыралады» (Бақара сүреси, 256-аят).

Басқа аятларда:

- «Соның ушын да (биринши адам өлтириў себепли) Исрайыл әўладына (мынандай ҳүкимди): «Ҳеш кимди өлтирмеген ямаса Жер бетинде бузғыншылық қылмаған инсанды өлтирген адам, ҳәмме адамларды өлтирген киби болады. Оны тирилтсе (өмирин сақлап қалса), мисли ҳәмме адамларды тирилткендей болады», – деп жаздық. (Маида сүреси, 32-аят);

- «Әлбетте, Аллаҳ сизлерге аманатларды өзлериниң ийелерине тапсырыўыңызды ҳәм егер адамлар арасында ҳүким қылғаныңызда әдалат пенен ҳүким қылыўыңызға буйырады. Аллаҳ – сизлерге жүдә жақсы нәсият қылыўшы! Әлбетте, Аллаҳ – Еситиўши, Көриўши» (Ниса сүреси, 58-аят);

- «Ҳәй ийман келтиргенлер! Аллаҳ ушын (туўрылықта) беккем турыўшы ҳәм әдалат пенен гүўалық бериўши болың. Бир қәўимди жаман көриўиңиз сизлерди оларға әдалатсызлық қылыўға алып бармасын! Әдалатлы болың! Бул – тақўаға жақын ис. Аллаҳтан қорқың! Әлбетте, Аллаҳ ислеп атырған ислериңизден хабардар» (Мaида сүреси, 8-аят);

- «Бәлким, Аллаҳ сизлер менен сизлер душпан тутып жүргенлер арасында (оларды Исламға киргизип) дослық пайда етип қояр, Аллаҳ – (бундай ислерге) қәдир. Аллаҳ – Кеширимли, Рейимли» (Мумтаҳана сүреси, 7-аят).

Усы аяты кәриймалардан Ислам дини түп негизинен жәмийетте әдалатты талап қылады. Адамлардың диний исеними ҳәм социяллық келип шығыўына қарамастан, ҳәммеге бирдей әйне усы талаптың қойылыўы Исламның уллылығынан. Аятларды тереңирек үйренсек, бир инсанның ѳлими ҳәттеки пүткил инсанияттың ѳлими, ал оның ѳмириниң сақлап қалыныўы пүткил инсанияттың сақлап қалыныўына теңлестирилмекте. Басқа динлерден парықлы рәўиште, бул Қураний кѳрсетпелер тек мусылманларға ғана тийисли емес.

Тарийхшылар тәрепинен жарытылыўына қарағанда, мусылманлар китап ҳәм наўабий сүннет келтирген нурлы жолда жасаған дәўирлер ҳәр тәреплеме раўажланыў дәўири болды. Бүгинги күнде биле тура Ислам динине байланыстырып атырған халық аралық терроршылық ҳәм бузғыншылықларды динимиз пүткиллей қаралайды. Олардың ҳәммеси ашық-айдын динимизге дѳҳмет есапланады.

Бүгинги күнде дүнья аренасына шығып атырған жаңа әўлад арасында ҳәр түрли жәмәәтлер пайда болды. Олар жәмийетлерди ўайран етиў, мусылман ҳәм ѳзге дин ўәкиллери ортасына келиспеўшилик салыў менен бәнт болмақта. Тилекке қарсы, олар ҳәр қандай иске руқсат беретуғын, ҳәр қандай жақсылықтан кѳз жумып кететуғын, ҳәр қандай жаманлықты да ислейтуғын экстремистлик топарлар болып қәлиплести.

Олардың тийкарғы даўаларынан бири дин ҳәм ақыйдада ѳзлерине қарама-қарсы болған тәрепти ѳзлерине душпан деп билиўден ибарат. Соның ушын да олардың кѳпшилиги ѳзлерине ермеген мусылманларды кәпир деп, олардың мал-дүньялары, жанларын ѳзлерине ҳадал қылып алмақта.

Бүгинги күнде мусылман болмағанлар терроршылардың қылмысларын кѳрип, Ислам динин зорлық дини екен деп ойламақта. Түрли экстремистлик ағымлардың бул унамсыз ислери Қураны кәрийм аятларына улыўма қайшы келеди. Яғный, олар инсанның мал-мүлки, ар-намысы, қаны, қоңсышылық ҳақы ҳәм азатлығы қорғалыўына қаратылған Ислам негизлерине пүткиллей кери ис-ҳǝрекет қылмақта.

«Экстремистик ғояларни инкор қилишда шаръий далиллар» китабынан Тоҳир Воҳидов аўдармасы.

  • 85 мәрте оқылды

Paziylet.uzҚарақалпақстан мусылманлары қазыяты веб-сайты